PROJEKT:  „ŚLADY PRZESZŁOŚCI – UCZNIOWIE ADOPTUJĄ ZABYTKI”

„Ocalić od zapomnienia” - Kapliczka nagrobna ks. Franciszka Pateroka


Gimnazjum nr 1 im M. Kopernika znajduje się w miejscowości, którą utworzyły trzy wsie: Łaziska Górne, Dolne, Średnie, dzisiaj będące jedną gminą. Łaziska Górne wraz z innymi miejscowościami tworzyły obszerną parafię św. Wojciecha w Mikołowie. Są pierwszymi, które podjęły trud posiadania własnego kościoła i parafii. Celem projektu jest adopcja kapliczki nagrobnej ks. Franciszka Pateroka, pierwszego proboszcza w Łaziskach Górnych po odzyskaniu niepodległości w 1921 roku. Kapliczka znajduje się na parafialnym cmentarzu.

Nasze działania:

Październik/ listopad

Zgromadziliśmy materiały dotyczące zabytków na terenie miejscowości i wybraliśmy kapliczkę, którą chcemy zaadoptować.

Grudzień

Zgłosiliśmy nasze Gimnazjum nr 1 do projektu „Ślady Przeszłości – uczniowie adoptują zabytki”.

Styczeń/ luty

O naszym projekcie poinformowaliśmy księdza proboszcza oraz władze miasta. Zastępca burmistrza p.mgr Jan Ratka objął patronat nad naszym projektem. Podczas realizacji projektu na godzinach wychowawczych będziemy poznawać położenie i przeszłość historyczną miejscowości. Na lekcjach historii i Wosu zajmiemy się tematem pt. „Kontekst narodowościowo-społeczny mieszkańców Łazisk”. Uczniowie wszystkich klas na w/w zagadnienia przygotowują prezentacje i referaty. Najciekawsze prace będą premiowane punktami do Ligi Klas. O projekcie poinformujemy w prasie lokalnej i parafialnej. Kółko dziennikarskie przygotuje specjalne wydanie gazetki szkolnej.

Marzec/kwiecień.

Na lekcjach religii uczyć będziemy się o historii powstania parafii. Uczniowie samodzielnie zgromadzą materiały. Na lekcji religii poznamy postać ks. Franciszka Pateroka. W celu zebrania materiałów o ks. Pateroku kółko dziennikarskie w czasie ferii odwiedzi Bibliotekę Teologiczną Wydziału Teologii UŚ w Katowicach. Również nawiążemy współpracę z parafią w Żelazowej w diecezji opolskiej, w której ks. Paterok pracował przed przyjściem do Łazisk.

Kwiecień/maj

Wystąpimy do Śląskiego Konserwatora Zabytków z prośbą o wpisanie kapliczki do rejestru zabytków naszej miejscowości Zorganizujemy lekcje sztuki o architekturze kapliczki. Przeprowadzimy uroczysty akt adopcji kapliczki Zorganizujemy konkursy plastyczne i religijne. Kółko dziennikarskie przygotuje specjalne wydanie gazetki szkolnej

Czerwiec

Podsumowanie pracy uczniów nad projektem. Stała opieka nad kapliczka i pamięć o ks. Pateroku. Wybór następnego zabytku do opieki w nowym roku szkolnym.

Sprawozdanie z realizacji projektu "Ślady Przeszłości - uczniowie adoptują zabytki" "Ocalić od zapomnienia" - adopcja kapliczki nagrobnej ks. proboszcza Franciszka Pateroka. Gimnazjum nr 1 im M. Kopernika znajduje się w miejscowości, którą utworzyły trzy wsie: Łaziska Górne, Dolne, Średnie, dzisiaj będące jedną gminą. Łaziska Górne wraz z innymi miejscowościami tworzyły obszerną parafię św. Wojciecha w Mikołowie. Są pierwszymi, które podjęły trud posiadania własnego kościoła i parafii. Celem projektu jest adopcja kapliczki nagrobnej ks. Franciszka Pateroka, pierwszego proboszcza w Łaziskach Górnych po odzyskaniu niepodległości w 1921 roku. Kapliczka znajduje się na parafialnym cmentarzu. Prace związane z przystąpieniem do projektu rozpoczęliśmy od zgromadzenia materiałów dotyczących zabytków na terenie miejscowości i wybraliśmy kapliczkę, którą chcemy zaadoptować. Młodzież gimnazjum pytała na lekcjach religii: co to jest za kapliczka? Dlatego postanowiliśmy poznać życie ks. Franciszka Pateroka, jego posługę duszpasterską w parafii w Łaziskach Górnych oraz zaopiekować się kapliczką. O naszym projekcie poinformowaliśmy księdza proboszcza oraz władze miasta. Zastępca burmistrza mgr Jan Ratka objął patronat nad naszym projektem. Do współpracy zaprosiliśmy miejscowa prasę, która przekazywała mieszkańcom Łazisk Górnych wiadomości o realizacji naszego projektu. Do realizacji projektu przystąpiła cała szkoła. Na lekcjach historii, Wosu i godzinach wychowawczych realizowaliśmy tematy związanie z historią miejscowości i jej mieszkańcami. Na lekcjach religii poznaliśmy drogę do powstania parafii i historię budowy kościoła. Młodzież sama zbierała materiały i przygotowywała prezentacje i albumy. Najciekawsze prace zostały nagrodzone punktami do Szkolnej Ligii Klas. Kółko dziennikarskie i biblioteczne odwiedziły Bibliotekę Teologiczną Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Bibliotekę Powiatową i Miejską w Łaziskach Górnych w celu zgromadzenia materiałów dotyczących życia ks. Pateroka. Informacji o pierwszym proboszczu szukaliśmy w parafii w Żelaznej, gdzie ks. Paterok pracował przed przyjściem do Łazisk Górnych. Materiały te pomogły w realizacji lekcji religii o posłudze ks. proboszcza. Kółko regionalne wraz z dziennikarskim zredagowały specjalne wydanie gazetki szkolnej o adopcji kapliczki. W miesiącu maju odbyły się lekcje plenerowe ze sztuki, które zakończone zostały konkursem plastycznym na prace przedstawiające kapliczkę. Przeprowadziliśmy prace porządkowe wokół kapliczki oraz zasadziliśmy kwiaty. Na dzień 16 maja zaplanowaliśmy adopcję kapliczki, na którą zaprosiliśmy gości i młodzież gimnazjum. O adopcji naszej kapliczki ks. proboszcz Janusz Lasok poinformował parafian w niedzielę poprzedzająca uroczystość.

UROCZYSTA ADOPCJA W dniu 16 maja 2006 roku o godzinie 12 na cmentarzu parafialnym odbyła się uroczystość adopcji kapliczki nagrobnej ks. proboszcza Franciszka Pateroka. Pierwszą w naszej miejscowości adopcję zabytku przez młodzież zaszczycili zastępca burmistrza - mgr Jan Ratka, Naczelnik Wydziału Edukacji Ochrony Zdrowia Kultury i Sportu - mgr inż. Joanna Palenta, Dyrektor Zespołu Ekonomicznego Placówek Oświatowych mgr Teresa Wołczko, ks. proboszcz Janusz Lasok, Dyrekcja naszego gimnazjum.
PLAN ADOPCJI
I. Powitanie gości
II. Przemówienie Pani Dyrektor mgr inż. Grażyny Mendeckiej
III. Przedstawienie celów projektu
IV. Zapoznanie z historią parafii
V. Historia życia i posługi ks. proboszcza Franciszka Pateroka
VI. Przemówienie ks. Proboszcza - przekazanie aktu oddania kapliczki pod opiekę młodzieży i złożenie podpisów
VII. Odczytanie aktu adopcji przez przewodniczącego samorządu uczniowskiego Artura Szczęsnego
VIII. Złożenie podpisów pod aktem adopcji przez młodzież, dyrekcje gimnazjum, ks. proboszcza, zastępcę burmistrza
IX. Przekazania aktu adopcji Pani Dyrektor
X. Przemówienie zastępcy burmistrza
XI. Złożenie przez przedstawicieli kółka regionalne kwiatów i znicza na grobie ks. Pateroka
Na zakończenie przedstawiliśmy nasze plany związane z kapliczką. Za zgodą ks. proboszcza chcemy pomalować kapliczkę. Planujemy z pomocą architekta miejskiego wystąpić do Śląskiego Konserwatora Zabytków z prośbą o wpisanie kapliczki nagrobnej do rejestru zabytków.

Ksiądz Franciszek Paterok Ks. Franciszek Paterok urodził się 8. października 1869 roku w Suchych Łanach w powiecie strzeleckim na Śląsku Opolskim. Był synem Tomasz i Franciszki z domu Skowronek. Po ukończeniu szkoły ludowej uczył się w gimnazjum w Strzelcach Opolskich, gdzie w 1893 roku zdał egzamin dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Teologii Uniwersytetu we Wrocławiu. W czasie nauki na uniwersytecie należał do Kołka Polskiego. Święcenia kapłańskie przyjął 21 czerwca 1897 roku we Wrocławiu. Jako wikariusz posługiwał min. w Poszwie i Kończycach. Pełnił funkcję administratora w parafiach w Połomii i Lubecku. W 1905 roku został ustanowiony proboszczem w parafii św. Jadwigi w Bierdzanach, a rok później w parafii św. Mikołaja w Żelaznej koło Opola. Od początku dał się poznać jako prawy Polak, człowiek zacny i honorowy. Podczas przygotowań do plebiscytu ks. Paterok opowiedział się zdecydowanie po stronie polskiej. Za swój obowiązek duszpasterski uważał obronę praw ludności polskiej, zwłaszcza nauczanie religii dzieci polskich w ich ojczystym języku. Jego pro polskie nastawienie zaczęło przeszkadzać ludności niemieckiej. Nigdy się nie skarżył, ale ludzie w Łaziskach opowiadali, że został tam pojmany przez bojówkarzy niemieckich. Ponoć związanego księdza skatowano i wrzucono do ogromnego stogu siana, po czym stóg ten podpalono. Nie wiadomo czy oswobodził się sam czy z pomocą pośpieszyli mu wierni parafianie, faktem jest że jeden z miejscowych chłopów ryzykując życie przewiózł rannego Pateroka do Dobrzenia Wielkiego. Przygoda ta niestety odbiła się na zdrowiu księdza. W 1921roku objął parafię Matki Bożej Królowej Różańca Świętego w Łaziskach Górnych, Już wówczas 52 letni ksiądz Paterok używał laski i uskarżał się na stan swojego zdrowia. Był jednak człowiekiem niezwykle radosnym i lubianym przez swoich parafian. Posługa ks. Franciszka Pateroka w Parafii Matki Bożej Królowej Różańca św. W 1921 roku po przyjściu do parafii Ksiądz Paterok wprowadził wszystkie nabożeństwa w języku polskim. W 1928 roku proboszcz wprowadził w niedziele i święta osobne nabożeństwa dla dzieci, z nauką. W tym samym roku dzięki staraniom ks. Pateroka powiększono cmentarz prafilany i otoczono płotem. Jako miłośnik przyrody obsadził otoczenie kościoła drzewami i krzewami. Niektóre rosną do dnia dzisiejszego. Uważał, że ożywienie życia religijnego w młodej parafii dokonuje się przez udział wiernych w stowarzyszeniach religijnych. Założył nowe stowarzyszenia takie jak III Zakon św. Franciszka. Przy Kongregacji Mariańskiej powołał sekcje: Eucharystyczną i Misyjną. Powstało także Papieskie Dzieło Rozkrzewiania Wiary. W 1928 roku przy Szkole Powszechnej w Łaziskach Górnych założył Dzieło Dziecięstwa Jezusowego. Przewodniczył już istniejącym grupom parafialnym: Kongregacji Mariańskiej, Żywemu Różańcowi. Systematycznie dla stowarzyszeń parafialnych odprawiał Msze św. z nauką. Opieką duszpasterską objął nowych mieszkańców Łazisk z wybudowanych familoków przy ulicy Wyzwolenia. O pomoc dla nich pisał pisma do księcia pszczyńskiego. Ksiądz Franciszek Paterok ukochał Łaziska i całkowicie się tej parafii poświęcił. Parafianie zapamiętali go jako dobrego księdza i świetnego organizatora. Niestety w roku 1931 choroba zmusiła księdza proboszcza do przejścia na emeryturę. Nie opuścił jednak Łazisk Górnych, Zamieszkał w domu Sióstr Służebniczek przy ulicy Cieszyńskiej. Zmarł 22 lipca 1933 roku, został pochowany na cmentarzu parafialnym w Łaziskach Górnych. Wielką pasją księdza Pateroka była przyroda, zbierał motyle, gąsienice, uwielbiał ptaki. Swoje zbiory zapisał w testamencie Klasztorowi Sióstr Szkolnych de Notre Dame w Strumieniu, a bibliotekę specjalistyczną Klasztorowi Franciszkanów w Panewnikach. Wdzięczni parafianie wybudowali mu okazały grobowiec - kaplice.
OPIS KAPLICZKI NAGROBNEJ

Kapliczka zbudowana jest w stylu neoklasycystycznym z parzystą ilością kolumn w stylu doryckim, uwieńczona dwuspadowym dachem charakterystycznym dla antyku. W środku kaplicy znajdują się pilastry, podłoga wyłożona jest w mozaikę stylową o charakterystycznym układzie kafli. Ubogi przedsionek kolumnowy podkreśla centralną postać Chrystusa modlącego się. Układ postaci jest symetryczny. Cokół, na którym znajduje się postać modlącego się Chrystusa jest wewnętrznie przełamany. Grób ks. proboszcza znajduje się w posadzce kaplicy.