Kodłoże Garbu Mikołowskiego stanowią różnorodne skały karbonu górnego z pokładami węgla kamiennego. Są to najczęściej piaskowce, zlepieńce i łupki występujące w postaci warstw o grubości od kilkunastu centymetrów do kilku metrów. Utwory te są stosunkowo mato odporne na wietrzenie, toteż nie tworzą one wystających ponad powierzchnię otoczenia skałek. Litą skałę podłoża pokrywa warstwa zwietrzeliny lub młodszych, luźnych osadów najczęściej pochodzenia polodowcowego. Zwięzłe, twarde skaty podłoża możemy obserwować tylko w nielicznych miejscach w dnach koryt potoków (np. Potoku Brada), w dnie odwiedzonego wcześniej wąwozu kołowego lub w sztucznych odsłonięciach jakimi są kamieniołomy.

(fot.52 rozmiar 26KB) Kamieniołom piaskowców karbońskich przy ulicy Wspólnej.

Jednym z największych odsłonięć litego podłoża na Garbie Mikotowskim jest kamieniołom znajdujący się pomiędzy ul. M. Waleska a ul. św. Jana (Pot. 52). Posiada on zarys prostokąta o powierzchni około 800 m2 i gtębokościod 4 do 10 m. Najlepiej zachowała się niemal pionowa północna jego ściana. Widoczne są w niej gruboławicowe piaskowce o miąższości warstw do 2,5 m. Piaskowce te cechuje duża zwięzłość co spowodowało, że byty eksploatowane jako materiał budowlany. Wiele fundamentów starszych budynków a niekiedy również ich ściany wykonano właśnie z tych piaskowców.

Ławice piaskowców w tym kamieniołomie posiadają dobrze widoczne warstwowania, które pozwalają na zrekonstruowanie środowiska depozycji materiału z którego powstały. Najczęściej spotykamy tu warstwowania przekątne powstające w materiale transportowanym przez wodę płynącą. Poszczególne ławice piaskowców oddzielają wyraźne powierzchnie graniczne wyklinowujące się na dystansie kilku m. Na północnej ścianie wyrobiska widoczna jest niemal pionowa płaszczyzna pęknięcia powstała wskutek naprężeń wywołanych ruchami skorupy ziemskiej.

Obecnie kamieniołom nie jest eksploatowany i stanowi bardzo interesujący obiekt przyrody nieożywionej, który został uznany za stanowisko dokumentacyjne przyrody nieożywionej. Jego ściany są stabilne lecz przy zwiedzaniu tego miejsca należy zachować ostrożność.

Na dnie kamieniołomu znajdują się dzikie wysypiska śmieci, które rozkładając się uwalniają przyswajalne dla roślin związki azotu (azotany). Tego rodzaju siedliska odpowiadają nitrofitom tzn. roślinom azotolubnym, w tym wypadku: pokrzywie zwyczajnej, jaskrowi rozłogowemu Ranunculus repens, sałatnikowi leśnemu Mycelis muralis, niecierpkowi drobnokwiatowemu Impatiens parviflora, gwiazdnicy pospolitej Stellaria media. Sukcesja roślinności na dnie tego obiektu przebiega od dawna. Stąd też w drzewostanie dorodne są okazy brzozy brodawkowatej, robinii akacjowej Robinia pseudacacia, rzadziej kasztanowca zwyczajnego Aesculus hippocastanum. W podszyciu dominuje bez czarny.

Kamieniołomy są miejscem okresowego przebywania niektórych zwierząt.