Stanowisko nr

Pomnik przyrody przy ulicy św. Jana.

Po wyjściu z kamieniołomu kierujemy się na ulicę św. Jana. Tu przy posesji nr 11 oraz w jej sąsiedztwie rosną okazałe dęby szyputkowe Ouercus robur. Posiadają one pnie osiągające 380 a nawet 440 cm w obwodzie (Fot. 53, 54). Dwa wymienione oznakowane są tabliczkami „Pomnik przyrody". Pozostałe również kwalifikują się do objęcia ochroną prawną.

Dąb szypułkowy jest symbolem trwałości i długowieczności. Żyje on najdłużej z naszych drzew liściastych, nierzadko kilkaset, 1000 lat, a nawet dłużej. Jest to potężne drzewo, osiągające do 40 m wysokości. Gruby pień może posiadać średnicę do 300 cm, Drzewa rosnące swobodnie wykształcają piękną, rozłożystą koronę, z potężnymi nisko osadzonymi konarami bocznymi. Gatunek ten ma dość duże wymagania glebowe. Jego drewno jest bardzo cenionym i chętnie wykorzystywanym surowcem do wyrobu mebli, stolarki, klepki parkietowej, dawniej kostki brukowej, beczek, pras i innych, a także do budowy statków. Kora dębu ma zastosowanie w lecznictwie oraz przemyśle garbarskim. Żołędzie stanowią cenny pokarm dla wielu ssaków (dzików, koszatek, żotędnic) i ptaków (grubodziobów, sójek).

(fot.53 ozmiar 18KB)
Pomnikowy dąb przy ulicy św. Jana.

BStare, dorodne dęby oraz rosnące tu graby dają schronienie wielu ptakom, w ich koronach gnieżdżą się m.in. wrony Corvus corone - gatunek spośród krukowatych zagrożony wyginięciem, objęty ochroną prawną. Wspomniane graby stanowią pozostałości starej alei (Fot. 55). Warto zauważyć, że pień naj­grubszego drzewa posiada obwód 249 cm i jest ono także potencjalnym pomnikiem przyrody.

Zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie przyro­dy z dnia 16 października 1991 roku, pomnik jest jed­ną z form ochrony indywidualnej. W Polsce ma ona długą tradycję, gdyż ochronę pojedynczych tworów przyrody (sędziwych drzew okazałych rozmiarów, źró­deł, głazów narzutowych, skałek, jaskini i innych) przewidywała już ustawa o ochronie przyrody z 1934 roku, a także z 1949 roku.

Uznanie za pomnik przyrody następuje obecnie w drodze rozporządzenia wojewody bądź uchwały rady gminy. Dobrze byłoby zatem, aby w ślad za pierwszymi decyzjami i inne, najbardziej okazałe, najpiękniejsze drzewa, charakteryzujące się dobrą kondycją zdrowot­ną, zostały jak najszybciej objęte ochroną prawną, przez nadanie im statusu pomników przyrody. Na trasie ścieżki wiele jest drzew - potencjalnych pomników.