Stanowisko nr

Wąwóz kołowy


Idąc od kapliczki w kierunku południowo-wschodnim schodzimy w dół do głębokiego na 3 m wąwozu. Posiada on strome ściany boczne oraz szerokie, płaskie dno (Fot. 27). W kilku miejscach w dnie wąwozu wy­czuwamy pod stopami litą skałę w postaci piaskowców i zlepieńców karbońskich. Forma ta ma przebieg prosty na odcinku ponad 100 m i rozcina jednolicie nachyloną powierzchnię nieco ukośnie do kierunku największego spadku terenu. Taki przebieg wąwozu jak i jego płaskie dno wskazują jednoznacznie, że jest to forma będąca wspólnym dziełem człowieka i sił natury.

(fot.27 rozmiar 23KB)
Wąwóz kołowy na stoku Góry w.  Jana w Łaziskach Dolnych.

Tego typu formy umownie nazywane są wąwozami kołowymi ponieważ w ich dnie przebiegają zazwyczaj drogi lub cieżki. Prawdopodobnie powstały one w wyniku zniszczenia darni i systemu korzeniowego spajającego glebę w czasie wyrębu lasów porastających wzgórze. Powstałą w trakcie transportu drewna rynnę pogłębiły następnie, aż do zwięzłej skały, spływające wody opadowe i roztopowe. Wąwóz ten jest dobitnym dowodem znaczenia lasu i pokrywy rolin­nej w utrzymywaniu gleby i zwietrzeliny na stokach wzniesień. Wyorywane obecnie często na nachylonych polach bryły piaskowców świadczą, że wody zmyty z ich powierzchni warstwę materiału o gruboci zbliżonej do głębokoci owego wąwozu.

Po obu stronach wąwozu spotkać można różno­rodne roliny, rosną tu gatunki charakterystyczne dla borów sosnowych i mezofilnych lasów, a także wystę­pujące na miedzach czy obrzeżach zbiorowisk murawowych. Powtarzającymi się tu gatunkami są: czartawa pospolita Circaea lutetiana, przytulinka wiosenna Cruciata glabra, fiołek Rivina Viola riviniana, borówka czarna Vaccinium myrtillus. Warstwę krzewów budują bzy - czarny Sambucus nigra i koralowy Sambucus racemosa. Warstwę drzew tworzy przede wszystkim grab zwyczajny Carpinus betulus. Po lewej stronie wąwozu na stoku Góry w. Jana, na uprawianej niegdyś łące, rozwijają się zespoły nitrofilnych okrajków z udziałem pokrzywy zwyczajnej Urtica dioica, podagrycznika pospolitego Aegopodium podagraria i szczawu tępolistnego Rumex obtusifolius.

(fot.28 rozmiar 23KB)
Trawers na południowym stoku Góry w.
Jana w łaziskach Dolnych

Przechodzimy obok sędziwej brzozy brodawkowej, która na wysokoci piernicy ma 206 cm w obwo­dzie. Naszą dalszą drogę wyznacza pomnikowy buk o obwodzie 328 cm i grab mierzący 222 cm (Fot. 28). Tu kierujemy się cieżką w dół w stronę cienistego la­su bukowego, w którym drzewostan stanowi najwyż­szą jego wartoć.

(fot.29 rozmiar 26KB)
Wiewiórka dokarmiana orzechami.

Na obrzeżu lasu można spotkać wiewiórki Sciurus vulgaris (chronione), choć w lesie brak jest orzechów laskowych. Być może korzystają one z nasion buczy­ny. Ten drobny ssak zaliczany do gryzoni trzyma się częciej gospodarstw i ogrodów działkowych, w któ­rych jest uprawiana leszczyna i tam też wykonano je­go fotografię (Fot. 29).