(fot.30 rozmiar 31KB) Las na wierzysku.

Las bukowy na Wierzysku to stosunkowo dobrze zachowany kompleks (Fot. 30), położony na północ od dawnej kopalni "Waleska". Obszar ten zasługuje na szczególne wyróżnie­nie, ze względu na ocalały drzewostan, znajdujący się aktualnie w fazie optymalnej. Liczy on grubo ponad 100 lat. Według danych z 1631 roku powierzchnia leśna wynosiła 180 mórg (45 ha). Obecnie jest wielokrotnie mniejsza. W województwie śląskim jest niewiele podobnych kompleksów leśnych z udziałem buka, zaś w Górno­śląskim Obszarze Węglowym ich stanowiska można dosłownie policzyć na palcach u jednej ręki. Omawia­ny obszar zasługuje ponadto na uwagę, ze względu na interesującą rzeźbę terenu (widoczne są tu ma­lownicze wąwozy), mniej lub bardziej zamaskowane, liczne biedaszyby i dobrze zachowany bunkier z II wojny światowej. Istniejąca dziś na tym terenie bu­czyna nie reprezentuje konkretnego zespołu, z uwagi na brak gatunków charakterystycznych. Dorodność drzewostanu i znaczny udział gatunków lasów mezofilnych pozwala sądzić, że panowała tu w przeszłości jedna z trzech żyznych buczyn z podzwiązku Eu-Fa-genion.

(fot.31 rozmiar 29KB) Pomnikowe buki w lesie na Wierzysku

Zwarcie drzewostanu jest duże, w granicach 80-90%. Dorodne buki (Fot. 31), nierzadko charakte­ryzują się wymiarami pni i pokrojem korony kwalifiku­jącym je do nadania im statusu drzew pomnikowych. W październiku 2000 r., jedno z takich drzew zostało uznane przez Radę Gminy - za pomnik przyrody. W lesie bukowym nieznaczną domieszkę stanowi grab zwyczajny i brzoza brodawkowata. Osiągają one również pokaźne rozmiary. Podszyt miejscami ma zwarcie 40%.

(fot.32 rozmiar 23KB) Siewka buka.

Tworzy go zazwyczaj podrost buka (Fot. 32), względnie krzewy takich gatunków jak bez czarny i koralowy, porzeczka agrest Ftibes uva-crispa, kalina koralowa Yiburnum opulus (roślina częściowo chroniona), wierzba iwa Salix caprea.

(fot.33 rozmiar 6KB) Siewka buka.

W runie, którego pokrycie szacuje się na 60% licznie występują: za­wilec gajowy Anemone nemorosa, wietlica samicza Athyrium filix-femina (Fot. 33), skrzyp leśny Equisetum sylvaticum, gajowiec żótty Galeobdolon luteum (Fot. 34), szczawik zajęczy Oxalis acetosella, fiołek Rivina Viola riviniana (Fot. 35).

(fot.34 rozmiar 30KB) Gajowiec żółty

Ten ostatni różni się od fiołka leśnego Viola reichenbachiana, ostrogą kolo­ru fioletowego (a nie jak u tamtego białego) i dolnymi liśćmi w zarysie sercowatymi (zamiast nerkowatosercowatymi - fotografia na okładce).

(fot.35 rozmiar 30KB) Fiołek Rivina.

Spotkać tu można ponadto górski gatunek lepiężnika białego Petasites albus, tworzącego zazwyczaj kilkumetrowe płaty, a z typowych składników leśnych - m.in. : dzwonka pokrzywolistnego Campanula trachelium, turzycę leśną Carex sylvatica, nerecznicę samczą Dryopteris filix-mas, tuskiewnika różowego Lathraea squamaria (Fot. 36), kokoryczkę wielokwiatową Połygonatum multifiorum (Fot. 37), miodunkę ćmą Pulmonaria obscura.

(fot.36 rozmiar 30KB) Łuskiewinik różowy

W wilgotniejszych zagłębieniach rosną: czartawa pospolita, kostrzewa olbrzymia Festuca gigantea, czyściec leśny Stachys sylvatica, jaskier rozłogowy Ranunculus repens.

(fot.37 rozmiar 21KB) Kokoryczka wielokwiatowa.

Na przełomie marca i kwietnia miejscami dominuje ziarnopłon wiosenny Ficara verna tworząc piękny aspekt wczesnowiosenny. Jesienią na dnie lasu zalega gruba warstwa listowia, która podlega szybkim procesom humifikacji i mineralizacji. W buczynie bogaty jest również świat zwierząt.

Idąc ścieżką śródleśną w dół zwiedzamy kompleks żyznej buczyny z podzwiązku Eu-Fagenion. Skręca­jąc następnie w prawo, dochodzimy do biedaszybów.